
Kısa yanıt: Model Context Protocol (MCP), yapay zekâ uygulamalarının dış sistemlere nasıl bağlanacağını tanımlayan açık bir standarttır. Bağlanılan sistemlere örnek olarak dosya ve veritabanı gibi veri kaynakları, arama ya da hesap makinesi gibi araçlar ve hazır istemler gibi iş akışları sayılabilir. Anthropic MCP’yi 25 Kasım 2024’te tanıttı. Projenin dokümantasyonu onu yapay zekâ uygulamaları için bir USB-C girişine benzetir. Her asistan ve her sistem için ayrı entegrasyon yazmak yerine, sistem bir kez MCP sunucusu olarak açılır ve MCP uyumlu her uygulama onu kullanabilir.
Hangi sorunu çözer?
Anthropic MCP’yi duyururken tanıdık bir durumu anlattı: Yetenekli modeller bile ihtiyaç duydukları veriden kopuktur. Veri ayrı araçlarda ve eski sistemlerde durur, her yeni veri kaynağı da kendine özel bir entegrasyon ister. Bu ölçeklenmez. MCP bu tek seferlik bağlantıların yerine ortak bir protokol koyar.
Parçalar nasıl birleşir?
MCP dokümantasyonu üç katılımcı tanımlar:
- Host: Kişinin kullandığı yapay zekâ uygulaması; örneğin bir masaüstü asistanı ya da kod editörü.
- İstemci (client): Host içindeki bir bileşen. Host, bağlandığı her sunucu için bir istemci oluşturur ve her istemci kendi bağlantısını tutar.
- Sunucu (server): Bağlam ve yetenek sağlayan program. Aynı makinede yerel olarak ya da uzakta bir servis olarak çalışabilir.
Sunucular, temel yapı taşı (primitive) denen üç şey sunar:
| Yapı taşı | Nedir? | Örnek |
|---|---|---|
| Araçlar (tools) | Uygulamanın bir işlem yapmak için çağırabildiği fonksiyonlar | Veritabanı sorgusu çalıştırmak, bir API çağırmak |
| Kaynaklar (resources) | Modele bağlam veren veriler | Dosya içeriği, veritabanı şeması |
| İstemler (prompts) | Modelle etkileşim için tekrar kullanılabilir şablonlar | Bir sistem istemi, örnekli talimatlar |
Dokümantasyonun kendi örneği bir veritabanı sunucusudur: Sorgu araçları, kaynak olarak veritabanı şeması ve örnekler içeren bir istem sunar. Sunucular ayrıca “elicitation” denen bir özellikle kullanıcıdan ek bilgi ya da bir işlem için onay isteyebilir.
Mesajlar JSON-RPC 2.0 kullanır. Yerel sunucular genellikle aynı makinede standart giriş ve çıkış üzerinden konuşur. Uzak sunucular Streamable HTTP taşımasını kullanır; dokümantasyon, erişim belirteçlerini almak için OAuth önerir.
Kimler destekliyor?
Dokümantasyona göre MCP; Claude ve ChatGPT gibi yapay zekâ asistanlarında, Visual Studio Code ve Cursor gibi geliştirme araçlarında destekleniyor. Anthropic’in duyurusunda şartname ve SDK’lar, Claude Desktop’ta yerel sunucu desteği ile Google Drive, Slack, GitHub, Git, Postgres ve Puppeteer gibi sistemler için açık kaynak sunucular yer alıyordu.
MCP neyi yapmaz?
Dokümantasyon, MCP’nin yalnız bağlamın nasıl değiş tokuş edildiğini kapsadığını açıkça söyler. Bir uygulamanın dil modelini nasıl kullanacağına ya da aldığı bağlamla ne yapacağına karar vermez. İyi cevaplar hâlâ iyi talimatlara, iyi veriye ve modelin yapabileceklerine konan sınırlara bağlıdır.
Bir işletme sistemini bağlamadan önce dikkat edilecekler
Bir MCP sunucusu, yapay zekâ uygulamasına verinize gerçek erişim ve gerçek işlem yapma yeteneği verebilir. Bağlamadan önce:
- En az yetkiyi verin. Yalnız siparişleri okuması gereken bir sunucu sipariş iptal edememeli.
- Riskli işlemler için onay isteyin. Değiştiren, silen ya da ödeme yapan her şey önce bir insana sormalı.
- Modelin okuduğu içeriğe güvenmeyin. Sunucu üzerinden gelen içerik modele yönelik talimatlar barındırabilir; bkz. prompt injection.
- Sunucuyu kimin çalıştırdığını bilin. Üçüncü bir tarafın işlettiği uzak bir sunucu, ona gönderdiğiniz istekleri görür.
Özet
- MCP, yapay zekâ uygulamalarını veriye, araçlara ve iş akışlarına bağlayan açık bir standarttır.
- Host her sunucu için bir istemci oluşturur; sunucular araç, kaynak ve istem sunar.
- Bağlantıyı standartlaştırır, muhakemeyi değil: Erişim sınırları ve onaylar hâlâ sizin işinizdir.


